مرا تصدیق کنی یا انکار، مرا سرآغازی بپنداری یا پایان، من در پایان پایان ها فرو نمی روم.

مرا بشنوی یا نه، مرا جستجو کنی یا نکنی، من مرد خداحافظی همیشگی نیستم.

باز می گردم; همیشه باز می گردم.

من روان دائم یک دوست داشتن هستم...

درد تن، درد روح را سبکتر می کند. بالش نرم، شراب شب های خالی زندگی ست; و روزهای جمعه، طولانی، بیهوده و نفرت انگیز است; اما من روزها را چون سکه های طلا در خواب، گم کرده ام. جمعه رنگی ست مانند همه ی رنگ ها; مخلوط رنگ هاست.

به این بیندیش!

هیچ پیامی آخرین پیام نیست و هیچ عابری آخرین عابر.

کسی مانده است که خواهد آمد. باور کن! کسی که امکان آمدن را زنده نگه می دارد.

بنشین به انتظار!

انگار که با انگشت کوچک زنانه اش به در می زند و اجازه ی ورود می خواهد.

در انتظار هیچکس نیستم. توی رختخواب غلتی می زنم و به در نگاه می کنم. باز، چند ضربه ی آرام. آدمی تا این حد مبادی آداب- که دری را بی اجازه باز نمی کند- با من کاری ندارد. جواب نمی دهم. آدم مودب، خفت ادب را تحمل می کند. چشمش کور. در آهسته و به کندی باز می شود- فقط لای در- و اینگاه، کمی بیشتر. هیچکس نیست. دوست ندارم تعجب کنم. به روح، جن و معجزه بی اعتقادم. باید کسی باشد، و نیست. در، باز باز است. پشت می کنم. حتی اگر خود جن باشد- با همان قد کوتاه و سم های قدیمی- من اعتقادم را عوض نمی کنم. باید خودش را تطبیق بدهد.

- سلام آقا!

- سلام و زهر مار، احمق!

- صبح بخیر! شما چقدر مهمان نواز هستید آقا. من کمتر کسی را دیده ام که تا این حد مودبانه به سلام صبحگاهی یک دوست جواب بدهد.

بس

مکالمه یی کاملا" بیهوده- مثل مکالمه ی یک مسافر و راننده ی تاکسی در ساعت دو ونیم بعد از ظهر یک روز مردادی. وقتی دری باز می شود و هیچکس آن در را باز نکرده، توطئه ی کثیفی در کار است; توطئه ی قبول غیرممکن.

- من حتی از آسانسور استفاده نکرده ام، و شما اصلا" به روی خودتان نمی آورید که من اینجا هستم.

بس

یک مکالمه ی کافکایی. به هیچ درد نمی خورد. دیواری نعره می کشد که مقدر وجود ندارد. آنکه سخن می گوید باید حرکت کند و در حرکت، دیده و شنیده شود. فقط همین.

- وقتی پشت شما به من است چطور انتظار دارید مرا ببینید؟ شما، پشت می کنید و بعد با جرئت می گویید: ((وجود ندارد.)) این، کار درستی نیست آقا.

بر می گردم و در آستانه ی در، درست پای در، یک جوجه تیغی خیلی کوچک را می بینم.

- خاک بر سرت! این همه زحمت کشیده یی، چهار طبقه را پای پیاده آمده یی، که با من سلام و علیک کنی؟

- شما چقدر مودب هستید آقا; یا خیال می کنید با فحاشی، نوعی از اخلاق را خراب می کنید. بله؟

- گم شو، الاغ!

- جانور شناس خوبی هم هستید. جوجه تیغی کوچک را با الاغ اشتباه می کنید.

- منظورم الاغ معنوی ست. کور که نیستم. می بینم چی هستی.

- و باور نمی کنید.

- خیلی راحت باور می کنم، احمق! این تویی که دلت نمی خواهد باورت کنم. دلت می خواهد حیرت زده و مبهوت از جا بپرم و فریاد بکشم: (( آوه... خدای من! یک جوجه تیغی، در این صبح باورنکردنی، با من سخن می گوید. چه تعجب آور است واقعا" )) نه؟ آن هم یک جوجه تیغی که از آسانسور استفاده نمی کند; اما ابله! یک جوجه تیغی، فقط یک جوجه تیغی ست- در هر شرایطی.

- گرچه اشتباه می کنید; اما به هر حال، این جوجه تیغی- که به گمان شما فقط یک جوجه تیغی ست- چیزی را در وجودتان خراب کرده است. چه بخواهید و چه نخواهید.

- چه فضولی ها! تو، بینوا، که از درون من خبر داری، چیزی برای خراب شدن باقی مانده است؟

- بله... دقیقا". همان چیزی که خراب شد، باقی مانده بود.

- گم شو! از هر چه ملاقات کافکایی ست متنفرم.

- کدام کافکا آقا؟ من اینجا هستم; و گریزی هم نیست.

- حیوان! بلند می شوم مثل یک سگ از پنجره می اندازمت پایین تا دیگر هوس نکنی چهار طبقه را پای پیاده بیایی ابلا.

- شما تا به حال چند تا سگ را از پنجره پایین انداخته ایید آقا؟

- پررو!

- خودتان هستید آقا. من در هر صورت اینجا می مانم.

- ...

- خودتان می خورید آقا، زیادی هم می خورید. سگ خوابیده، پارس کردنش یک پول سیاه نمی ارزد.

- تو که ادعای ادب می کردی، چطور شد که هنوز از راه نرسیده، فحش را با فحش جواب می دهی؟

- تاثیر پذیری ست دیگر.

- جانور! مگر مجبوری اینجا بمانی و سقوط کنی؟

- سقوط؟ چه حرفها! من فقط میل دارم بدانم مردی که از تقدیر دیوار، با خود سخن می گوید تا چه حد به حرکت اعتقاد دارد.

بس

وراجی های باطل. می چرخم تا نبینم.

او راه می افتد. صدای ملایم پاهایش را می شنوم. دیگر هرگز نمی توانم این صدا را فراموش کنم، هرگز. این صدایی ست برای تمام عمر. دور اتاق می گردد و به همه جا نگاه می کند.

- ببخشید. این عکس کیست؟

- . . . 

- ما از وحشت فراموش کردن دیگران است که عکس آنها را به دیوار می کوبیم یا روی طاقچه می گذاریم; یک وفاداری کاذب.

- دروغ است.

- پس حتما" برای این است که نشان بدهیم به چیزی معتقدیم. یعنی به اعتقادی تظاهر می کنیم که از وجودش مطمئن نیستیم.

- هیچکدام. عکس برای این است که صاحب عکس را دوست داریم.

- دوست داشتن چه ربطی به عکس دارد؟ شما خوب می دانید که خود ما به عکس هایی که به دیوارهای اتاقمان می کوبیم نگاه نمی کنیم، یا خیلی به ندرت و تصادفا" نگاه می کنیم. ما به حضور دائم و به چشم نیامدنی آنها عادت می کنیم. عکس، فقط برای مهمان است. آیا اینطور نیست آقا؟

- ممکن است اینطور باشد; اما به هر حال ضرور است.

- حتی برای سگ هایی که خوابیده پارس می کنند؟

- . . .

- قدرت عقب نشینی عظیمی در شما هست. فقط بی موقع عقب می نشینید.

- . . .

می بینم که لنگه کفشی را به زحمت به دهان می گیرد و می آورد پای تخت من. بر می گردد، لنگه ی دیگر را هم می آورد. آنها را جفت می کند و سر بالا می گیرد.

- حالا لطفا" بلند شوید، چای درست کنید، میز صبحانه را بچینید، روی صندلی- کنار من- بنشینید و صبحانه بخورید.

- سی سال!

- همین حالا.

- من در کنار کسی که برای آزار دادنم آمده غذا نمی خورم.

- آه... شما آزرده خاطر هم می شوید؟ پس فقط تظاهر می کنید به اینکه نسبت به همه چیز بی تفاوت شده اید- حتی ظهور یک جوجه تیغی سخن گو، در صبحی اینگونه باورنکردنی.

- تو به سگ فلج می گویی سگ خوابیده. بی انصافی ست...

- دلگیر نشوید آقا. من خواستم  نشان بدهم که بددهنی کار مشکلی نیست; و شما، آسان ترین راه را انتخاب کرده یید. من در جایی خوانده ام که (( فقط ضعفا دشنام می دهند)) و به این حرف هم اعتقاد پیدا کرده ام.

- به من مربوط نیست که تو به چه چیز معتقدی.

- اتفاقا" خیلی هم مربوط است; چون، یا اعتقادات من و شما یکی ست، که در این صورت باید در کنار هم برای به نتیجه رساندنش بجنگیم، و یا اعتقادات ما در دو جهت مخالف است که باید روبروی هم برای به نتیجه رساندن یکی با دیگری بجنگیم. راه دیگری هم وجود ندارد.

- این حرف ها همه تکراری ست; تکراری و تهوع آور.

- برای نسل ترحم انگیز شما، هیچ چیز به اندازه ی همین لغت ((تهوع آور)) که به کار بردید تکراری نیست. حتی در انشاهای کلاس چهارم و پنجم هم بچه ها می نویسند: (( زندگی، تهوع آور است))، با این وجود، من تکرار آن را رد نمی کنم. خوردن هم یک کار تکراری ست; اما تا وقتی به غذا احتیاج دارید چاره یی ندارید جز اینکه خوردن را تکرار کنید- صبح و ظهر و شب. کسانی که واقعا" از تکرار بیزارند، آنهایی هستند که تجربه ی خودکشی را تکرار می کنند; و آنها که از مکرر گفته شدن حقیقت متنفرند، از این می ترسند که حقیقت، واقعیت پیدا کند. سکوت، آقای من! فراموشی می آورد. هر لحظه که تابلوی ((پیچ خطرناک)) را از کنار یک پیچ خطرناک بردارید، خطر مرگ و انهدام بیشتر می شود.

- عجب... با این استدلال، وجود عکس هم لازم است; چرا که چیزی را دائما" تکرار می کند.

- شما، اگر نفس استدلال را بپذیرید، می توانید آن را صادقانه تعمیم بدهید. عیب ندارد. حالا که به دفاع از اعتقاداتتان پرداخته اید، من، ناگزیر، با حضور عکس موافقم، مشروط بر آنکه هر صبح، هر ظهر، و هر شب جلوی آن بایستید و چیزی را تازه کنید; اما این را هم یادتان باشد که ذره یی در قلب، بهتر از کوهی بر دیوار است.

- من قبول می کنم; اما تو هم قبول کن که خیلی وراجی می کنی.

- قبول می کنم; چرا که من موظفم همه ی حرف های درست را قبول کنم.

- تو کی هستی که همچو وظیفه یی را بر عهده گرفته یی؟

- ((تو)) را دوست ندارم. به من بگویید ((شما)). مشکل که نیست. چیزی را هم خراب نمی کند.

- نه... خب... شما... من عادت نکرده ام به هر غریبه یی ((شما)) بگویم.

- حالا هم عادت نکنید، تصمیم بگیرید...

- بسیار خوب. گفتم که.

- من یک جوجه تیغی کوچک هستم، نه الاغ و نه احمق; اما یک جوجه تیغی، در ((هر)) شرایطی یک جوجه تیغی نیست.

- باور می کنم.

- پس حالا بلند شوید، چای درست کنید تا صبحانه بخوریم.

- اگر تصمیم بگیرم بلند نشوم چکار می کنید؟

- من صدها تیغ برهنه در اختیار دارم، و شما، زخم نخورده از درد می نالید.

- تهدید می کنید؟

- مطلقا". کسی را تهدید می کنند که در وجودش خطری حس شود. شما، تا زمانی که بر نخاسته یید، کبریت در آب افتاده یی هستید; خیس و بی خطر. از کبریت فقط شکل ظاهری اش را دارید. چه کسی از کبریت خیس می ترسد که مبادا آتشی به خرمنی بزند؟

- در عوض، کبریت خیس، قدرت مقاومتش، در برابر کسانی که می خواهند با زور روشنش کنند، بسیار زیاد است.

- این تنها یک بهانه ی بچگانه است. شما مطمئن باشید که ترسوها را بیشتر از کسانی که دل و جراتی دارند می توان به جنگیدن وادار کرد; چون می ترسند که نجنگند و به دلیل عدم اطاعت، به سختی تنبیه شوند.

- این استدلال، ارزش جنگیدن را نفی می کند.

- ابدا". جنگی به راستی جنگ است که متکی به خواست باشد، و سلامی به راستی سلام، که محبانه. من از شما می خواهم که با میل و رغبت، در کنار من، خوردن صبحانه یی را بپذیرید. این یک صبح استثنا یی ست; زیرا که پس از این، زندگی شما تغییر خواهد کرد.

برمی خیزم، به کندی و سستی. او غلبه کرده است. او می بایست غلبه کند، و یا مرگ می بایست. همچنان که کفشهایم را به پا می کنم می گویم: حقیقت این است که شما، موجودی تعجب آور هستید، با اینکه چندان هم از وجود خاموشتان بی خبر نبودم. من بی میل نیستم که در کنارتان بنشینم یا شما در درون من بنشینید.

- متشکرم آقا. هر چیز گندیده قابل تبدیل به چیزی ست که نگندیده باشد. شما، بدون شک، مبدل خواهید شد.

کتری را پر آب می کنم و روی اجاق می گذارم.

- از اینکه در ابتدا به شما فحاشی کردم، آقای جوجه تیغی، متاسفم. من خیلی مهربان نیستم.

- اشتباه می کنید. شما مهربان هستید; اما همه ی قلب های مهربان، واژه های مهربان در اختیار ندارند.

- شما خیلی شعار می دهید، آقای جوجه تیغی.

- بله... و کسی از شعار می ترسد که در شعار، چیزی تحریک کننده می بیند، چیزی بر انگیزنده. همه ی نفی کنندگان شعارها نفی کنندگان  حرکتند; زیرا هر حرکتی، هر قدر هم که حقیر باشد، یک شعار است.

- اما، لااقل، شکل شعار ندارد.

- شما شدیدا" در بند شکل هستید آقا. چه اهمیت دارد که یک شکل چه شکلی ست. مهم، ماهیت آن شکل است.

- که نباید زشت باشد.

- قبول می کنم، بدون اینکه درباره ی حدود زشتی با شما بحث کنم. فعلا" خیلی گرسنه هستم.

چای را دم می کنم و میز را می چینم.

- شما کمی صبر کنید تا من نان گرم و پنیر بخرم.

- چشم آقا. من عاشق نان گرم هستم. بوی خوبی دارد.

می روم و بر می گردم. او سرگرم تماشای عکس هاست. برای او چقدر مشکل است که سرش را خیلی بالا بگیرد. توضیح می دهم: این عکس دوستی ست که چندین سال پیش در تصادف کشته شد. و این هم عکس مردی ست که...

- همه ی آنها را می شناسم. احتیاجی نیست که توضیح بدهید.

دو فنجان چای می ریزم و می گذارم روی میز.

- لطفا" مرا هم بلند کنید و بگذارید کنار چای.

- عجب... پس شما چطور چهار طبقه را آمده یید بالا، بدون استفاده از آسانسور، در حالی که نمی توانید این فاصله ی کوتاه از زمین تا روی میز را طی کنید؟

- آنوقت، لازم بود که بیایم; حال لازم است که شما کمکم کنید. مهم آن چیزی ست که برای هر دوی ما ضرور است و ما را به هم نزدیک می کند. اکنون، حرکت برای شما و آرامش برای من.

او را بلند می کنم و نرم می گذارم روی میز، کنار چای داغ که بخار می کند.

- پس شما آنقدر هم که خیال می کردید فلج نیستید. من دست ها و پاهای شما را می بینم که به خوبی حرکت می کنند.

- یعنی شعار می دهند، نیست؟

- بله...

- حال من آماده ام که در کنار شما صبحانه یی از یاد نرفتنی و باور نکردنی صرف کنم.

- متشکرم آقا. من فقط می خواستم سفره ی صبحانه ی شما، سر ساعت هفت، گسترده باشد و چای داغ در آن بخار کند و نان گرم، بوی زندگی را به اتاقتان بیاورد. شما، مهمان هایی بهتر از من خواهید داشت...

از کتاب "رونوشت، بدون اصل"

"مهدی اخوان ثالث"

ما در روزگاری هستیم، که بسیاری از چیزها را می توان دید و باور نکرد و بسیاری از چیزها را ندیده باور کرد...

من که از درون دیوارهای مشبک، شب را دیده ام

و من که روح را چون بلور بر سنگترین سنگ های ستم کوبیده ام

من که به فرسایش واژه ها خو کرده ام

و من- باز آفریننده ی اندوه

هرگز ستایشگر فروتن یک تقدیر نخواهم بود

و هرگز تسلیم شدگی را تعلیم نخواهم داد

زیرا نه من ماندنی هستم نه تو

آنچه ماندنی ست ورای من و توست.

فراموشی را بستاییم; چرا که ما را پس از مرگ نزدیکترین دوست زنده نگه می دارد، و فراموشی را با دردناک ترین نفرت ها بیامیزیم; زیرا انسان دوستانش را فراموش می کند، و رنگ مهربان نگاه یک رهگذر را... آن را هم فراموش می کند.

آهنگ ها تنهایی را تسکین می دهند; اما تسکین تنهایی، تسکین درد نیست. در کنار بیگانه ها زیستن در میان بی رنگی و صدا زیستن است. اینک اصوات، بی دلیل ترین جاری شدگان در فضا هستند. وقتی همه می گویند، هیچ کس نمی شنود. به خاطر داشته باش! سکوت، اثبات تهی بودن نمی کند. اینک آنکه می گوید، تهی ست- و رفتگران، بی دلیل نیست که شب را انتخاب کرده اند.

نه! تحمل تنهایی از گدایی دوست داشتن آسان تر است. تحمل اندوه از گدایی همه ی شادی ها آسان تر است. سهل است که انسان بمیرد تا آنکه بخواهد به تکدی حیات برخیزد. چه چیز مگر هراسی کودکانه در قلب تاریکی، آتش طلب می کند؟ مگر پوزش، فرزند فروتن انحراف نیست؟

نه... بگذار که انتظار، فرسودگی بیافریند; زیرا تنها مجرمان التماس خواهند کرد.

و ما می توانستیم ایمان به تقدیر را مغلوب ایمان به خوشبختی کنیم. آنگاه ما هرگز نفرین کنندگان امکانات نبودیم...

تو را چون خاک می خواهم!

در عشق من به این سرزمین، آیا هرگز امکان تقلیلی هست؟